De maatregelen om het gebruik van wegwerpbekers en -bakjes die plastic bevatten te verminderen, lijken te werken. Dat blijkt uit een evaluatie die het ministerie van IenW heeft laten uitvoeren. Wel ervaren ondernemers knelpunten in de praktijk en zijn de regels op punten onduidelijk. Daarom stuurt staatssecretaris Chris Jansen (Milieu) waar nodig bij door de regels aan te passen. Dat heeft hij aan de Tweede Kamer laten weten.

Sinds 1 juli 2023 betaal je bij consumptie onderweg extra voor wegwerpbekers en -bakjes die (deels) gemaakt zijn van plastic. Sinds 1 januari 2024 zijn bekers en bakjes voor eenmalig gebruik die plastic bevatten bij consumptie ter plaatse verboden. Herbruikbaar is de norm.

De regels rondom wegwerpplastic komen voort uit Europese regelgeving. Iedere lidstaat moet een ambitieuze en aanhoudende reductie in het gebruik van plastic wegwerpbekers en -bakjes bereiken. Nederland heeft dit vertaald naar het doel om in 2026 tot een reductie van 40 procent te komen ten opzichte van 2022. De regels rondom wegwerpbekers en -bakjes zijn opgesteld om dat doel te halen.

Doelstelling haalbaar
Het lijkt erop dat de Nederlandse doelstelling gehaald wordt, blijkt uit de evaluatie. Daarmee komt Nederland de Europese verplichting na. Dit kan pas in 2025 cijfermatig vast gesteld worden.

In de evaluatie zijn ondernemers en consumenten bevraagd en zijn signalen van de inspectie meegenomen. Het rapport laat zien dat de regels effectiever en duidelijker kunnen. Dat is vooral zo bij consumptie onderweg. Bij consumptie ter plaatse lijkt het goed te lopen. Hier wordt het grootste resultaat geboekt.

Regels aangepast
Staatssecretaris Jansen ziet in de evaluatie reden om de regelgeving te wijzigen en zo de maatregelen effectiever en duidelijker te maken voor ondernemers en consumenten. Zo blijft Nederland op koers om de Europese verplichting rond wegwerpplastic te halen.

Staatssecretaris Jansen: “Ik ben blij te zien dat we op de goede weg zijn. Door minder bekers en bakjes na één keer gebruik meteen weg te gooien, zorgen we voor minder zwerfafval. Ik vind het belangrijk dat zowel consumenten als ondernemers weten wat van hen verwacht wordt. Dit blijkt beter te kunnen. Daarom wordt de regelgeving verduidelijkt.”

Om de regels duidelijker en eenduidiger te maken, worden de volgende aanpassingen gedaan:

Voor afhalen en bezorgen (consumptie onderweg):

• Als je nu onderweg iets te eten of drinken haalt, moet je een meerprijs betalen voor een wegwerpbeker of -bakje met plastic. Ondernemers zijn nu nog vrij om zelf een bedrag te kiezen, met als gevolg een te grote variatie en onduidelijkheid voor de consument.
• Daarom wordt dit aangepast. Je betaalt straks 25 cent voor een plastic beker of een maaltijd in plastic bakje(s) voor eenmalig gebruik.
• Dit bedrag hoef je niet te betalen als je gebruik maakt van een herbruikbare verpakking.
• De meerprijs geldt alleen als jouw eten of drinken ter plaatse in de verpakking gedaan wordt. De meerprijs wordt afgeschaft voor thuisbezorging en voorverpakte producten, zoals maaltijdsalades in de supermarkt.

Voor consumptie ter plaatse (bijvoorbeeld kantoren, restaurants, kantines):

• Ondernemers konden onder bepaalde voorwaarden beroep doen op een uitzondering op de regels rondom bekers en bakjes voor consumptie ter plekke.
• Deze uitzondering wordt versmald. Alleen op gesloten evenementen geldt dat straks nog. Verder blijft herbruikbaar bij consumptie ter plaatse overal de norm. Alleen zorginstellingen en gesloten instellingen (zoals gevangenissen) mogen hiervan afwijken.

De bedoeling is dat de nieuwe regels ingaan vanaf 1 januari 2026, zodat ondernemers genoeg tijd hebben om zich hierop voor te bereiden. In de tussentijd blijft de regelgeving gelden die er nu is. Staatssecretaris Jansen heeft een aanwijzing aan de ILT hierover om de handhaving aan te passen namelijk verlengd van 31 december 2024 tot en met 31 december 2025.

Regels voor eenmalige plastic bekers en bakjes
Deze maatregelen zijn onderdeel van een groter geheel. Ze komen voort uit de Europese Single Use Plastics (SUP) Richtlijn die als doel heeft om de impact van wegwerpplastic op het milieu te verminderen. Dit draagt bij aan een schonere leefomgeving.

Er is subsidie voor ondernemers die producten en materialen opnieuw willen gebruiken, repareren of recyclen. Vanaf 30 januari kunnen ze deze subsidie aanvragen bij Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Dit kan alleen, maar ook met andere ondernemers. Het gaat om circulaire technieken of processen die nieuw zijn voor hen. De subsidie helpt bedrijven de processen te gebruiken en uit te breiden.

Subsidie voor luiers, elektronica en meer
Ondernemers kunnen de subsidie Circulair implementeren en opschalen (CIO) aanvragen voor:

• elektronische en elektrische apparaten
• textiel
• luiers en incontinentiemateriaal
• herbruikbare bekers en maaltijdverpakkingen
• meubels

Dit zijn productgroepen van de Transitieagenda Consumptiegoederen. 

Ondernemers die hier al mee bezig zijn, kunnen deze activiteiten uitbreiden om hun product- of materiaalketen te sluiten. Dit betekent dat er geen restmaterialen meer zijn tijdens alle stappen om een product te maken, te gebruiken en na gebruik. Zo is er minder CO2 uitstoot.

Meewerken aan de circulaire economie
De subsidie is voor ondernemers die hun bedrijf willen voorbereiden om:  

• producten opnieuw te gebruiken;
• productonderdelen te repareren en opnieuw te gebruiken - ook opknappen en opnieuw fabriceren;
• materialen te verwerken en hergebruiken door hoogwaardige recycling;
• ondersteunende diensten en logistiek te ontwikkelen die meehelpen aan hergebruik, reparatie of recycling - en dus aan minder CO2-uitstoot.

RVO heeft al subsidieregelingen om circulaire projecten te onderzoeken en ontwikkelen (R&D), voor ketensamenwerking en voor proef- of demonstatieprojecten. Met deze subsidie helpt de rijksdienst ondernemers ook vooruit met toepassen en opschalen.

Opschalen in de praktijk
Een voorbeeld van een circulair project implementeren en opschalen, is een kledingreparatiebedrijf dat nieuwe digitale systemen gebruikt. Dit bedrijf haalt kleding bij klanten thuis op en ontwikkelt er nieuwe soorten textiel van. Hiervoor breidt het bedrijf zijn IT- en logistiek systeem uit, om zo mee te werken aan de circulaire economie.

Achtergrond
In 2050 wil Nederland een circulaire economie zijn. In deze circulaire economie gaan we rechtvaardig en milieubewuster om met producten en materialen. Zo maken we ons klaar voor de toekomst.

Dit is alleen mogelijk als organisaties in product- en materiaalketens samenwerken. Bijvoorbeeld door anders ontwerpen, langer en opnieuw gebruiken, repareren, opknappen, upcyclen of hoogwaardig recyclen.

Meer weten?

• Bekijk de pagina van subsidie Circulair implementeren en opschalen

Het kabinet gaat een tijdelijke scholingssubsidie introduceren om bij te dragen aan het verminderen van arbeidsmarktkrapte in maatschappelijk cruciale sectoren. Werkgevers kunnen een tegemoetkoming krijgen voor de kosten die zij maken voor het scholen van nieuwe medewerkers, of voor huidige medewerkers die zich willen doorontwikkelen naar een nieuwe functie of specialisatie.

De opleiding moet onderdeel uitmaken van een zogeheten Ontwikkelpad. In een sectoraal Ontwikkelpad is te zien welke functies er in een sector zijn en welke opleidingen nodig zijn om die functie uit te voeren. De subsidie geldt alleen voor opleidingen die in Ontwikkelpaden voor maatschappelijke cruciale sectoren staan. Dit zijn de sectoren kinderopvang, techniek, zorg, groen, onderwijs en ICT.

Naast individuele werkgevers kunnen ook samenwerkingsverbanden van werkgevers- en werknemersorganisaties en/of O&O-fondsen deze subsidie aanvragen om werkgevers in hun sector te ondersteunen met deze subsidiemogelijkheid. De scholingssubsidie wordt onderdeel van de SLIM-regeling, die leren en ontwikkelen in het mkb stimuleert. Het betreft een tegemoetkoming. Van de aanvragende partijen wordt ook een eigen bijdrage verwacht. Tot 17 december a.s. kunnen mensen reageren via internetconsultatie.nl.

Tot 2027 is er € 73,7 mln beschikbaar voor deze scholingssubsidie. Dit betreft de resterende middelen van de STAP-budgetregeling, die per 1 januari 2024 is afgeschaft. Met deze nieuwe scholingssubsidie wil het kabinet dit geld gerichter inzetten om de arbeidsmarkttekorten in maatschappelijk cruciale sectoren aan te pakken.

Reageren op de internetconsultatie kan tot 20 december 2024

Minister Eddy van Hijum van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gaat het wetsvoorstel voor een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers aanpassen. Dat schrijft hij in een brief aan de Tweede Kamer. Met de aanpassing wordt gevolg gegeven aan de verschillende reacties die op het wetsvoorstel zijn gekomen, vanuit de samenleving en van uitvoeringsinstanties zoals het UWV en de Belastingdienst. Van Hijum verwacht daarom het voorstel niet meer voor de zomer in te kunnen dienen bij de Tweede Kamer.

Op dit moment is een merendeel van de zelfstandigen niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. Een deel acht een verzekering niet nodig of vindt de kosten te hoog, maar een deel kan zich niet verzekeren door hun leeftijd, medische aandoening of medische geschiedenis. Bij langdurige uitval verliezen zij hun inkomen.

Het wetsvoorstel Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (Baz) zorgt ervoor dat elke zelfstandige tot de AOW-leeftijd verzekerd is. Door deelname verplicht te stellen kunnen risico’s worden gedeeld en kosten relatief laag gehouden worden. De premie voor deze collectieve verzekering bedraagt 6,5% van het inkomen, met een maximum van € 195 per maand.

Op de internetconsultatie zijn in totaal 2.260 reacties binnengekomen, waarvan 1.755 openbare reacties. Het overgrote gedeelte van de reacties is van individuele personen en bedrijven.

Ook is er door het UWV en de belastingdienst gekeken naar de uitvoerbaarheid. Zij hebben kritiek op de grondslag op basis waarvan de premie wordt geheven, namelijk de winst uit onderneming. Dit is tevens de grondslag voor de inkomstenbelasting en de zorgverzekeringswet. Ook is er kritiek op de benodigde capaciteit die nodig is om het uit te voeren en de complexiteit van het huidige voorstel. Van Hijum schrijft dat hij deze knelpunten gaat bestuderen.