De Europese Digital Services Act (DSA) geldt sinds februari 2024 voor alle onlinemarktplaatsen, sociale netwerken, zoekmachines, cloudaanbieders, online reis- en accommodatieplatforms, internetproviders en diensten om content te delen, zoals videoplatforms. Zij moeten grondrechten van gebruikers beter beschermen, online misleiding en illegale informatie aanpakken en een gelijk speelveld realiseren voor gebruikers. De Nederlandse uitvoeringswet die het nationale toezicht op de naleving hiervan regelt, gaat vanaf 4 februari 2025 in.

Na de Tweede Kamer, is de Eerste Kamer akkoord gegaan met het wetsvoorstel van minister Beljaarts (Economische Zaken) om de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) hiervoor aan te wijzen. Zij kunnen de DSA gaan handhaven.

Toezicht DSA zowel op Europees als nationaal niveau

De Europese Commissie houdt zelf primair toezicht op naleving van de DSA door de 25 grootste online platformen en zoekmachines. Zij moeten bijvoorbeeld illegale inhoud en desinformatie gericht aanpakken, hun aanbevelingssystemen aanpassen en transparant zijn over online reclame via hun platforms. Het gaat om onder andere Amazon, Apple, Google, Meta (Facebook en Instagram), X (voorheen Twitter) en Temu, maar ook om de platforms AliExpress, Booking.com en Snapchat. Deze laatste drie opereren (juridisch) vanuit Nederland in Europa.

Naast de 25 allergrootste platforms, waarvoor de strengste regels gelden, moeten ook andere digitale diensten voldoen aan de DSA. Zo is het voor deze categorie verboden om nog langer advertenties te personaliseren op grond van bijvoorbeeld geloofsovertuiging of seksuele geaardheid. Minderjarigen zijn bovendien extra beschermd tegen gepersonaliseerde advertenties. Dat moet eraan bijdragen dat ze geen ongepaste reclame te zien krijgen. Onder meer Nederlandse partijen als Marktplaats.nl, Bol.com en Catawiki moeten aan deze en andere eisen binnen de DSA voldoen.

De lidstaten zijn verantwoordelijk voor het toezicht op de andere digitale diensten. In Nederland zijn de ACM en de AP de toezichthouders hiervoor. De ACM is eerder al aangewezen als de zogenoemde digitaledienstencoördinator. Nu ook het wetsvoorstel is aangenomen, kunnen deze toezichthouders de DSA gaan handhaven richting in Nederland gevestigde diensten.

De DSA bevat verschillende regels over de wijze waarop diverse online diensten moeten omgaan met het aanbod en de gebruikers op hun platform. Als zij een melding krijgen dat bepaalde inhoud illegaal is, dan moeten zij actie ondernemen. De ACM houdt bijvoorbeeld op die verplichting toezicht. Nederlandse gebruikers kunnen ook overtredingen van elders gevestigde online diensten melden bij de ACM.

De Nederlandse Arbeidsinspectie kan vanaf 1 februari 2025 hogere boetes opleggen aan werkgevers die arbeidsmigranten illegaal in dienst nemen. Bedrijven die zonder vergunning werknemers van buiten de Europese Unie aan het werk zetten, riskeren een boete die kan oplopen tot € 11.250 per arbeidskracht. Op dit moment is de boete maximaal € 8000. Voortaan worden hogere boetes opgelegd wanneer de illegale arbeid gepaard gaat met het innemen van paspoorten, slechte huisvesting of andere ernstige omstandigheden. Het maximale boetebedrag van € 11.250 zal gelden wanneer deze ernstige overtredingen opzettelijk zijn begaan.

Minister Eddy van Hijum (Sociale Zaken en Werkgelegenheid): "In een beschaafd land als Nederland moeten we arbeidsmigranten fatsoenlijker behandelen. Veel misstanden komen door malafide uitzendbureaus en hun inleners die een verdienmodel hebben gemaakt van onderbetaling van arbeidskrachten en het aanbieden van ondermaatse huisvesting. Arbeidsmigranten die hier zonder vergunning werken zijn het meest kwetsbaar omdat het voor hen moeilijker is om aan de bel te trekken. Daarom is het belangrijk dat werkgevers harder gestraft gaan worden met hogere boetes."

De Nederlandse Arbeidsinspectie kan vanaf 1 februari boetes opleggen van tussen de € 2250 en € 11.250 per arbeidskracht bij illegale tewerkstelling. Tot voor kort was de standaardboete voor het overtreden van de Wet arbeid vreemdelingen € 8000 per illegaal tewerkgestelde arbeidskracht. De Raad van State stelt in een uitspraak dat er meer rekening moet worden gehouden met de mate van verwijtbaarheid, zodat een werkgever die opzettelijk de wet overtreedt een hogere boete krijgt dan een werkgever die eenmalig en niet opzettelijk dezelfde overtreding begaat. De boete zal daarnaast worden verhoogd als de overtreding gepaard gaat met misstanden zoals slechte arbeidsvoorwaarden, slechte huisvesting en het innemen van paspoorten van de arbeidsmigranten.

Onderzoek naar hogere boetes

ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onderzoekt op dit moment alle boetes op het gebied van eerlijk werk. In Nederland moeten alle werkgevers er bijvoorbeeld voor zorgen dat een werknemer het minimumloon krijgt en het wettelijk vastgestelde vakantiegeld. Wanneer een werkgever zicht niet houdt aan deze arbeidswetten volgt een boete van de Nederlandse Arbeidsinspectie.

In het onderzoek wordt gekeken naar de effectiviteit van de boetehoogte en naar de redenen van werkgevers om de arbeidswetten al dan niet na te leven. Hierbij wordt ook onderzocht of hogere boetes het voor werkgevers minder aantrekkelijk maakt om de arbeidswetten te overtreden. Na het onderzoek wordt per arbeidswet bekeken of de boetes aangepast moeten worden.

Het kabinet gaat aan de slag met het verbeteren en vereenvoudigen van het arbeidsongeschiktheidsstelsel. Op de korte termijn wil het kabinet maatregelen nemen om het stelsel te verbeteren en te vereenvoudigen. Het kabinet kijkt daarvoor naar ideeën uit variant 1 van het advies van de Onafhankelijke Commissie Toekomst Arbeidsongeschiktheidsstelsel (Octas). Het kabinet schetst daarnaast een beeld voor de lange termijn, waarbij een aantal ideeën uit de andere varianten verder wordt verkend en uitgewerkt. Vakbonden, werkgevers, uitvoerders en de mensen om wie het gaat worden zowel bij de verbeteringen voor de korte termijn, als de lange termijn betrokken. Dat schrijft minister Eddy van Hijum van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in een brief aan de Tweede Kamer.

Minister Eddy van Hijum: “Ik wil een sociale zekerheid die werkt voor mensen. Dat is nu te vaak niet het geval. Er is de afgelopen jaren een stelsel gebouwd dat alleen voor experts te begrijpen is, maar voor zowel de uitvoerders als de mensen die ervan afhankelijk zijn ondoorgrondelijk is. Dat moet anders en beter. Het stelsel moet een stuk eenvoudiger. Maar vereenvoudigen is niet makkelijk, er zijn geen simpele oplossingen. Maar we moeten hier werk van maken, zodat mensen zich gehoord voelen, uitvoerders hun werk kunnen doen en het stelsel menselijker wordt.”

De minister sluit zich aan bij het oordeel van de Algemene Rekenkamer dat de huidige wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA) onuitvoerbaar is geworden. Onlangs bleek er ook sprake te zijn van ernstige fouten bij het toekennen van deze uitkering. Ook pakt het huidige stelsel te vaak oneerlijk uit. Zo komen mensen die minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn vaak niet meer aan het werk en zorgen terugvorderingen voor veel onzekerheid over het inkomen. De doelstelling dat het stelsel ervoor zou zorgen dat veel mensen volledig of gedeeltelijk blijven werken wordt niet gehaald.

Minister van Hijum denkt er bijvoorbeeld aan om de WIA sterk te vereenvoudigen door het aantal regelingen binnen de wet te verkleinen en meer te kijken naar wat mensen feitelijk nog kunnen verdienen.  Daarnaast blijft het kabinet inzetten op een een regeling voor zelfstandigen en wordt gekeken naar oplossingen voor de doelgroep die in het huidige stelsel geen recht heeft op een WIA uitkering vanwege een laag arbeidsongeschiktheidspercentage (de zogenaamde 35-minners), maar ook niet meer aan het werk komt. De brief bevat een uitwerking van de diverse maatregelen en een nadere inschatting van de kosten per maatregel.

Het is voortaan mogelijk online een Verklaring betalingsgedrag aan te vragen. Jaarlijks verwerkt de Belastingdienst zo’n 50.000 aanvragen via de post. Dit proces gaat met online aanvragen sneller, gemakkelijker en verkleint de kans op fouten.

Met een Verklaring betalingsgedrag kunt u aantonen dat op uw naam of op naam van uw onderneming geen belastingaanslagen of andere vorderingen van de Belastingdienst openstaan.

U kunt bij de Belastingdienst de volgende 3 verklaringen over uw betalingsgedrag krijgen:

• Verklaring betalingsgedrag inlenersaansprakelijkheid (uitlener)
  U leent personeel uit aan een derde. Die derde (de inlener of doorlener) kan u vragen om aan te tonen dat u voldoet aan uw aangifte- en betalingsverplichtingen voor de loonheffingen en/of btw voor het personeel dat u uitleent.
  
  
• Verklaring betalingsgedrag ketenaansprakelijkheid (onderaannemer)
  U bent onderaannemer en een (hoofd)aannemer schakelt u in om een deel van zijn werkzaamheden te doen. Die (hoofd)aannemer kan u vragen om aan te tonen dat u voldoet aan uw aangifte- en betalingsverplichtingen voor de loonheffingen.
  
  
• Verklaring betalingsgedrag nakoming fiscale verplichtingen (ook voor particulieren)
  Een derde vraagt u om aan te tonen dat u voldoet aan uw aangifte- en betalingsverplichtingen en dat op uw naam of op de naam van uw onderneming geen belastingschulden of andere vorderingen van de Belastingdienst openstaan. Bijvoorbeeld bij een aanbestedingsprocedure of een aanvraag van een vergunning.

Online aanvragen

Voor het online aanvragen van een verklaring logt u bij de Belastingdienst in met DigiD.
In 2025 volgt de mogelijkheid om de aanvraag te doen met eHerkenning.
Het blijft altijd mogelijk om op de website van de Belastingdienst de verklaring in pdf te downloaden.

Reactietermijn

De Belastingdienst streeft ernaar te beslissen op uw verzoek binnen 1 week nadat zij uw verzoek hebben ontvangen.
Zij sturen de verklaring op naar het woon- of vestigingsadres dat bij hen bekend is.

Let op!
Ontvangt u al periodiek een Verklaring betalingsgedrag? Dan hoeft u deze niet nog eens aan te vragen.