Meer eigenaren van maatschappelijk vastgoed kunnen in 2025 subsidie aanvragen om hun gebouwen te verduurzamen. Dit kan via de subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA). Nieuw dit jaar is dat ook amateursportverenigingen kunnen aanvragen. Het beschikbare budget is verhoogd naar € 405 miljoen. Sinds de opening op 2 juni is nog ruim de helft van dit budget over. Eigenaren van maatschappelijk vastgoed vragen de subsidie aan bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Ook amateursportverenigingen in aanmerking

De DUMAVA is onder meer voor scholen, overheidsgebouwen en zorginstellingen. Nieuw dit jaar is dat ook amateursportverenigingen in aanmerking komen. Sportaccommodaties verbruiken veel energie door sportveldverlichting en het grote aantal douches. Door bijvoorbeeld LED-sportveldverlichting te installeren, besparen amateursportclubs op hun energieverbruik. De subsidie helpt deze maatregelen te financieren.

Nieuwe voorwaarden

Er zijn in 2025 meer veranderingen. Aanvragers mogen DUMAVA dit jaar combineren met andere subsidies voor dezelfde maatregelen. Dit kan alleen met subsidie die niet van de Rijksoverheid is, zoals gemeentelijke subsidies. Verder is nieuw dat ondernemingen bij de aanvraag een extra verklaring invullen. Uit deze verklaring blijkt of de onderneming concurreert met ondernemingen uit andere EU-landen. Als dat zo is, gelden er extra voorwaarden om DUMAVA aan te vragen. De aanvrager is een onderneming als vanuit het maatschappelijke gebouw ook goederen of diensten worden verkocht. 

€ 405 miljoen voor verduurzamen maatschappelijk vastgoed

De subsidie is ook voor energieadvies en het laten opstellen van een energielabel. Vastgoedeigenaren krijgen minimaal € 5.000 en maximaal € 1,5 miljoen DUMAVA-subsidie per aanvraag. In totaal is er € 405 miljoen beschikbaar. Dit is meer dan vorig jaar. Het grootste deel is voor integrale verduurzamingsprojecten: ruim € 283 miljoen. Dat is een pakket van verduurzamingsmaatregelen. Voor losse maatregelen is ruim € 121 miljoen gereserveerd.

Aanvragen tot en met 31 oktober 2025

Op 17 juni 2025 was er nog 58% van het budget over. Eigenaren van maatschappelijk vastgoed kunnen dus vollop aanvragen. Dit kan nog tot en met vrijdag 31 oktober 2025. De actuele hoogte van het budget vindt u op de subsidiepagina. Het kan zijn dat er meer aanvragen zijn dan er geld beschikbaar is. Op de dag dat het budget op is, loot RVO tussen alle aanvragers van die dag.

Waarom bestaat DUMAVA?

DUMAVA is één van de maatregelen die het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening (VRO) neemt om de gebouwde omgeving te verduurzamen. De subsidieregeling stimuleert eigenaren van maatschappelijk vastgoed om hun gebouwen te verduurzamen. Dit gaat vaak om grote gebouwen, zoals zorginstellingen, scholen en overheidsgebouwen. Als zij hun energieverbruik en CO2-uitstoot verminderen, heeft dat een positieve impact op het klimaat. 

Ondernemers kunnen ook in 2026 subsidie aanvragen voor de regeling Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Eerder was er twijfel of het kabinet daar wel geld voor kon vrijmaken. Met de subsidie kunnen bedrijven investeren in installaties en technieken die duurzame energie opwekken of de CO2-uitstoot verminderen. 

Voor de ronde van 2026 is voorlopig € 8 miljard beschikbaar. Dit staat in een kamerbrief van 6 juni over de SDE++. De subsidie blijft daarmee een belangrijke steun voor de overgang naar duurzame energie (energietransitie) in Nederland. 

Niet overhaast indienen

Omdat er eerst onzekerheid was over een vervolg van de SDE++-subsidie in 2026, willen sommige ondernemers misschien haast maken met een aanvraag dit jaar. RVO drukt ondernemers op het hart dat zij beter volgend jaar pas kunnen aanvragen als de voorbereiding van hun project nog niet klaar is. Aanvragen die niet compleet zijn, wijst RVO af.

Veranderingen vanaf 2025

De SDE++-subsidie wordt elk jaar aangepast. Ook vanaf 2025 zijn er enkele wijzigingen. Zo hebben ondernemers voor de meeste installaties en technieken geen vergunning voor een technische bouwactiviteit meer nodig bij de subsidieaanvraag. Deze vergunning is onderdeel van de omgevingsvergunning en gaat bijvoorbeeld over de stevigheid en veiligheid van een gebouw. Nu ondernemers deze vergunning voor de subsidie niet meer hoeven aan te vragen, scheelt dat tijd en kunnen ze projecten sneller starten. Alleen voor windenergieprojecten en bij zonnepanelen op daken blijft deze vergunning verplicht.

CO2-opslag in het buitenland toegestaan

Bedrijven mogen vanaf 2025 ook subsidie aanvragen als zij hun CO2 opslaan in andere landen binnen de EU en in IJsland, Noorwegen en Liechtenstein. De CO2-vermindering blijft wel meetellen voor Nederland. De opslag moet voldoen aan dezelfde technische eisen als in ons land.

Haalbaarheidsstudie verplicht bij kleine zon-PV-projecten

Voor aanvragen voor zonne-energieprojecten met een vermogen kleiner dan 1 megawatt (MW) moeten bedrijven voortaan ook een haalbaarheidsstudie meesturen. Hiermee laten zij zien dat hun plan technisch en financieel haalbaar is. Dit helpt om slechte of onrealistische plannen te voorkomen.

Extra bijlage voor warmteprojecten

Bedrijven die subsidie aanvragen voor warmteprojecten moeten een extra bijlage meesturen. Dit geldt bijvoorbeeld voor warmtenetten. Als zij de warmte verkopen aan een ander bedrijf, dan is een verklaring van dat bedrijf als afnemer nodig. Met dit extra document kan RVO beter beoordelen of het project echt uitvoerbaar is.

Elektriciteitsprijs per kwartier

RVO hanteert voor installaties die duurzame elektriciteit opwekken, vanaf oktober 2025 kwartierprijzen in plaats van uurprijzen. Dit sluit aan bij de manier waarop de Europese elektriciteitsbeurs EPEX de marktprijzen voor elektriciteit vaststelt. RVO gebruikt de kwartierprijzen om periodes met negatieve elektriciteitsprijzen vast te stellen. RVO verrekent deze in de correctiebedragen van de subsidie. Hoe vaker negatieve elektriciteitsprijzen voorkomen, hoe minder subsidie ondernemers krijgen. Op de website van RVO is hierover binnenkort meer informatie te vinden.

Minder subsidie bij opbrengsten groen gas

Ondernemers die subsidie krijgen voor een project met groen gas uit een aanvraagronde van 2023 of later, moeten rekening houden met een korting op hun subsidie. Vanaf 2025 rekent RVO de waarde van Garanties van Oorsprong (GvO) voor groen gas mee in het correctiebedrag van de subsidie. GvO’s tonen aan dat het gas duurzaam is geproduceerd. Deze certificaten zijn verhandelbaar en dus geld waard. Deze wijziging is al aangekondigd in een kamerbrief van 17 februari 2023.

SDE++ gaat in oktober open

Dit jaar kunnen ondernemers hun aanvragen indienen van 7 oktober tot en met 6 november. Ook in 2025 is er € 8 miljard beschikbaar.

In het eerste kwartaal van 2025 was het ziekteverzuim van werknemers 5,8 procent. Dit is hoger dan een jaar eerder. Griep, verkoudheid en andere virusinfecties zijn de meest genoemde redenen van ziekteverzuim onder werknemers. Dit blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS.

Omdat het ziekteverzuim een seizoeneffect kent (’s winters wordt er meer verzuimd dan in de zomer), worden cijfers niet vergeleken met opeenvolgende kwartalen, maar met dezelfde kwartalen in voorgaande jaren. Een ziekteverzuim van 5,8 procent betekent dat van de 1 000 te werken dagen 58 werden verzuimd wegens ziekte.

Minste verzuim in de horeca

In het eerste kwartaal van 2025 nam het ziekteverzuim in vrijwel alle bedrijfstakken toe, maar er zijn uitzonderingen. In de bedrijfstak cultuur, sport en recreatie (4,6 procent) lag het ziekteverzuim 0,3 procentpunt lager. In de horeca (3,4 procent) en de landbouw (3,5 procent) nam het verzuim met 0,1 procentpunt af ten opzichte van een jaar eerder.

Het verzuim door ziekte was in de horeca met 3,4 procent het laagst. De horeca had lange tijd het laagste verzuimpercentage, maar in de coronaperiode (van 2020 tot en met het eerste kwartaal van 2022) nam het ziekteverzuim snel toe. Sindsdien daalt het ziekteverzuim weer.

Verzuim opnieuw het hoogst in zorg en welzijn

In het eerste kwartaal van 2025 lag het verzuimpercentage met 8,1 procent opnieuw het hoogst in de bedrijfstak gezondheidszorg en welzijn. Daarmee steeg het verzuim ten opzichte van hetzelfde kwartaal een jaar eerder (7,8 procent).

De branche verpleging, verzorging en thuiszorg had, net als in de afgelopen jaren, het hoogste verzuim: 9,7 procent. De grootste stijging was in de geestelijke gezondheidszorg en in overige zorg en welzijn. Sociaal werk is de enige branche binnen de bedrijfstak waar het ziekteverzuim lager lag dan in dezelfde periode vorig jaar.

Griep en verkoudheid vaakst genoemd als reden voor verzuim

In 2024 waren griep, verkoudheid en andere virusinfecties de meest genoemde redenen van ziekteverzuim onder werknemers (56 procent). Ook psychische klachten, overspannenheid en burn-out worden vaak genoemd (8 procent). Daarnaast komen buikklachten en hoofdpijn relatief vaak voor als verzuimreden, beide bij 5 procent van de werknemers met verzuim. Dit blijkt uit de jaarlijkse Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) van het CBS en TNO. In deze enquête wordt onder meer onderzocht welke klachten een rol spelen bij ziekteverzuim en hoe ziekteverzuim samenhangt met werk.

Hoogste aandeel werkgerelateerd verzuim in onderwijs en zorg

Van de werknemers die in 2024 verzuimden, gaf 22 procent aan dat hun afwezigheid geheel of gedeeltelijk het gevolg was van werk – dat is vrijwel gelijk aan het percentage in 2023. De belangrijkste oorzaken van werkgerelateerd verzuim waren volgens werknemers een hoge werkdruk (27 procent), besmetting op de werkvloer (15 procent) en fysiek zwaar werk (12 procent).

In 2024 had het ziekteverzuim in het onderwijs (28 procent) en in de gezondheids- en welzijnszorg (27 procent) het vaakst te maken met het werk. In de financiële dienstverlening (16 procent), informatie en communicatie (18 procent) en horeca (ook 18 procent) lag dit aandeel beduidend lager.

Er komt een nieuwe subsidieregeling die samenwerking tussen ondernemers in het wegtransport aanmoedigt. Samenwerking tussen ondernemers maakt vervoer efficiënter en het bespaart het aantal kilometers dat vrachtwagens rijden. Dit betekent minder CO2-uitstoot. Wilt u meedenken over deze subsidieregeling? Geef dan tot en met 29 juni uw mening in de internetconsultatie. 

Plan voor minder vrachtwagenkilometers

Met de subsidie krijgen ondernemers geld om een plan uit te voeren. Daarin staat hoe zij minder vrachtwagenkilometers rijden door samen te werken in de logistieke keten. Dit helpt de Klimaatafspraken te bereiken. Samenwerken in de wegtransport kost geld en de opbrengst is onzeker. Deze subsidie verkleint dit risico. De Rijkdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) gaat de Subsidieregeling Samenwerking in Logistieke Keten (SiLK) uitvoeren voor het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. 

Wat vindt u van SiLK?

Tot en met 29 juni kunt u reageren op dit voorstel voor de subsidieregeling. Via deze internetconsultatie geeft u uw mening op alle delen van de subsidie, zoals over deze punten:

• Vindt u de subsidie duidelijk en simpel genoeg? Zo niet, hoe kan het beter?
• Vindt u het duidelijk hoe u de subsidie aanvraagt en is dat eenvoudig genoeg? Zo niet, hoe kan dit beter?
• Als u leest over deze subsidie, zou u deze subsidie wel of niet aanvragen? En waarom?
• Als u de subsidie leest, denkt u dat deze subsidie helpt om het aantal gereden kilometers te verlagen? En zo niet, waarom niet?

Lees meer over de Subsidieregeling Samenwerking in Logistieke Keten (SiLK) en geef uw mening.